Thần Linhthanlinh.net

Tín ngưỡng Việt · Văn khấn theo dịp

Cúng hóa vàng sau Tết

Ngày cúng quy ra dương lịch

Từ mùng 3 đến mùng 10 tháng Giêng năm Đinh Mùi
Thứ hai, 8/2/2027
đến thứ hai, 15/2/2027
Từ mùng 3 đến mùng 10 tháng Giêng năm Mậu Thân
Thứ sáu, 28/1/2028
đến thứ sáu, 4/2/2028

Lịch âm cả năm, mùng 1, rằm và ngày vía

Hết mấy ngày Tết, gia đình làm lễ tạ, còn gọi là lễ hóa vàng hay “đưa ông bà”: thưa với thần linh và tổ tiên rằng tiệc xuân đã mãn, rồi hóa vàng mã, tiễn tổ tiên trở về.

Theo nhà nghiên cứu văn hóa Phạm Đình Hải, lễ hóa vàng như một bữa cơm chia tay, tiễn các vị thần và tổ tiên về vị trí của mình sau Tết; nhiều nhà bày cả bánh trái ngày Tết còn lại để làm quà đi đường.

Bài khấn dưới đây theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam (NXB Văn hóa Thông tin), đối chiếu các bản báo chí đăng lại. Bài khấn chỉ để tham khảo: mỗi nhà một nếp, lòng thành là chính.

Cúng ngày nào, giờ nào

Theo lệ “ba ngày Tết”, nhiều gia đình hóa vàng vào ngày mùng 3 tháng Giêng. GS sử học Lê Văn Lan thì cho rằng mùng 3 còn là Tết thầy, nên để tổ tiên ở lại ăn Tết, mùng 4, mùng 5 mới tiễn các cụ. Có nơi theo tục xưa để đến ngày khai hạ mùng 7.

Nhìn chung, ngày hóa vàng tùy từng nhà, phần lớn trong khoảng mùng 3 đến mùng 10 tháng Giêng. Giờ cúng cũng không bắt buộc; nhiều nhà cúng buổi sáng hoặc buổi chiều, trước bữa cơm cả nhà.

Lễ tạ làm tại ban thờ gia tiên, một bài khấn chung cho thần linh và tổ tiên. Chờ hương tàn mới hóa vàng: phần vàng mã của thần linh hóa trước, của tổ tiên hóa sau.

Mâm lễ gồm những gì

Mâm cỗ lễ tạ (mặn hoặc chay tùy nhà)

  • Gà luộc, bánh chưng hoặc bánh tét, giò lụa, nem rán hoặc chả giò
  • Canh măng hoặc canh mọc, món xào, dưa hành hoặc củ kiệu, xôi
  • Nhà ăn chay: xôi gấc, rau củ xào, canh nấm, đậu hũ kho

Lễ vật đi kèm

  • Hương, hoa tươi, mâm ngũ quả, đèn nến
  • Trầu cau, rượu, trà, bánh kẹo ngày Tết
  • Vàng mã: ít, tượng trưng (tùy nhà)
  • Theo tục xưa, nhiều nhà đặt vài cây mía dài ở chỗ hóa vàng, dân gian gọi là gậy chống, đòn gánh để tổ tiên mang đồ về (tùy nhà)

Văn khấn

Văn khấn hóa vàng ngày Tết

Khấn trước ban thờ gia tiên khi dâng mâm lễ tạ. Bài theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam; chỗ ngày đọc ngày hóa vàng của nhà mình, như “ngày mùng 3 tháng Giêng”.

Nam mô A Di Đà Phật!(3 lần)

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, Long mạch, Táo quân, chư vị Tôn thần.

Con kính lạy ngài Đương niên Hành khiển, ngài Bản cảnh Thành hoàng, các ngài Thổ địa, Táo quân, Long mạch Tôn thần.

Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, nội ngoại tiên linh.

Hôm nay là ngày … tháng Giêng năm Đinh Mùi.

Tín chủ (chúng) con là: …

Ngụ tại: …

Thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, phù tửu lễ nghi, cung bày trước án.

Kính cẩn thưa trình: tiệc xuân đã mãn, Nguyên đán đã qua, nay xin thiêu hóa kim ngân, lễ tạ Tôn thần, rước tiễn âm linh trở về âm cảnh.

Kính xin lưu phúc, lưu ân, phù hộ độ trì dương cơ âm trạch, mọi chỗ tốt lành, con cháu được bách sự như ý, vạn sự bình an, tài lộc song toàn, gia đạo hưng vượng.

Lòng thành kính cẩn, lễ bạc tiến dâng, lượng cả xét soi, cúi xin chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật!(3 lần)

Chỗ có dấu “…” là phần bạn tự điền; bấm “Điền sẵn” để điền họ tên, nơi ở và ngày âm lịch.

Thắp hương online

Lưu ý khi cúng

  • Vàng mã tùy nhà, không cần nhiều. GS Lê Văn Lan cho rằng các cụ chỉ cần ít quần áo, vật dụng đi đường; đốt nhiều vừa tốn kém, vừa ô nhiễm và dễ gây cháy.
  • Hóa vàng trong thùng kim loại (sắt, inox), lư đồng hoặc chỗ xây bằng gạch, có nắp đậy để tàn lửa không bay ra xung quanh. Chờ cháy hết thì vẩy nước lên tro cho tắt hẳn.
  • Chọn chỗ thoáng, xa rèm, đồ dễ cháy và có người trông đến khi lửa tắt. Nhà chung cư chỉ hóa ở nơi ban quản lý bố trí, không đốt trong nhà, ngoài hành lang hay ban công.
  • Nhà có ban thờ Thần Tài – Thổ Địa thì hôm lễ tạ cũng thắp hương ở đó.
  • Các bản in khác nhau đôi chữ: “phù tửu lễ nghi” có bản ghi “phụ tửu”; chỗ xưng tên bản in ghi “Chúng con là: … tuổi: …, hiện cư ngụ tại: …”. Nghĩa như nhau.

Hỏi đáp

Văn khấn hóa vàng ngày Tết đọc thế nào?
Bài cổ truyền kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, Thành hoàng, Thổ địa, Táo quân và tổ tiên, xưng tên và nơi ở, thưa rằng “tiệc xuân đã mãn, Nguyên đán đã qua”, xin hóa vàng, lễ tạ thần linh và tiễn tổ tiên. Bài đầy đủ có ở mục Văn khấn.
Mâm cúng hóa vàng gồm những gì?
Thường là mâm cỗ như ngày Tết: gà luộc, bánh chưng hoặc bánh tét, giò, nem, canh măng hoặc canh mọc, xôi; nhà ăn chay dâng xôi gấc, món chay. Kèm hương, hoa, ngũ quả, trầu cau, rượu, bánh kẹo và ít vàng mã tùy nhà.
Hóa vàng buổi tối được không?
Không có giờ bắt buộc. Nhiều nhà cúng buổi sáng hoặc chiều, có nhà làm lúc chiều muộn. Hóa lúc nào cũng cần chỗ thoáng, thùng có nắp và người trông đến khi lửa tắt hẳn.

Nguồn tham khảo

Bài khấn tổng hợp theo văn khấn cổ truyền, để tham khảo; lòng thành là chính.