Thần Linhthanlinh.net

Tín ngưỡng Việt · Văn khấn theo dịp

Cúng tất niên và giao thừa

Ngày cúng quy ra dương lịch

Ngày 29 tháng Chạp năm Bính Ngọ
Thứ sáu, 5/2/2027
Ngày 29 tháng Chạp năm Đinh Mùi
Thứ ba, 25/1/2028

Năm Bính Ngọ không có 30 Tết vì tháng Chạp chỉ có 29 ngày: giao thừa là tối 29 Tết, Thứ sáu, 5/2/2027; mùng 1 Tết Đinh Mùi là Thứ bảy, 6/2/2027.

Lịch âm cả năm, mùng 1, rằm và ngày vía

Tất niên là lễ cúng ngày cuối năm, thưa với thần linh và tổ tiên rằng một năm đã qua, rồi cả nhà quây quần bữa cơm cuối năm.

Giao thừa là thời khắc chuyển từ năm cũ sang năm mới. Dân gian tin mỗi năm có một vị Hành khiển cùng một vị Hành binh và một vị Phán quan thay Ngọc Hoàng coi việc nhân gian; đêm giao thừa, các vị năm cũ bàn giao cho các vị năm mới. Vì vậy gia đình cúng hai lễ: lễ ngoài trời tiễn quan cũ, đón quan mới, rồi lễ trong nhà mời thần linh, tổ tiên đón năm mới.

Các bài khấn theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam, đối chiếu với các bản báo chí đăng lại. Trong bài giao thừa, trang đã điền sẵn tên năm và danh hiệu Hành khiển, Hành binh, Phán quan của năm cũ và năm mới.

Cúng ngày nào, giờ nào

Tất niên: cúng vào ngày cuối cùng của tháng Chạp (30 hoặc 29 Tết tùy năm), thường trước bữa cơm tất niên; giờ cụ thể tùy gia đình.

Giao thừa: cúng trong đêm cuối cùng của tháng Chạp, đúng lúc chuyển năm, trong giờ Tý (khoảng 23 giờ đến 1 giờ sáng). Làm lễ ngoài trời trước, xong mới vào nhà thắp hương ban thờ.

Mâm ngoài trời bày ở sân hoặc trước cửa nhà; người khấn đứng hướng ra ngoài trời.

Mâm lễ gồm những gì

Mâm cúng tất niên

  • Mâm cỗ mặn như bữa cơm cuối năm: gà luộc, xôi hoặc bánh chưng, giò chả, canh, món xào (tùy vùng miền)
  • Hương, hoa, đèn nến, trầu cau, rượu, nước
  • Mâm ngũ quả

Mâm cúng giao thừa ngoài trời

  • Gà luộc, xôi hoặc bánh chưng; có thể thêm giò chả
  • Ngũ quả, hương, hoa, đèn nến, trầu cau
  • Muối gạo, trà, rượu, nước
  • Vàng mã và bộ mũ áo dâng các vị Hành khiển; nhiều nơi chọn màu mũ áo theo năm

Mâm cúng giao thừa trong nhà

  • Mâm cỗ mặn hoặc chay đầy đặn, bánh chưng, bánh kẹo
  • Ngũ quả, hương hoa, đèn nến, trầu cau, rượu, trà
  • Vàng mã (tùy nhà)

Văn khấn

  1. Văn khấn tất niên
  2. Văn khấn giao thừa ngoài trời
  3. Văn khấn giao thừa trong nhà

Văn khấn tất niên

Khấn trước ban thờ gia tiên khi dâng mâm cơm tất niên. Chỗ ngày ghi 29 hoặc 30, theo ngày cuối tháng Chạp năm đó.

Nam mô A Di Đà Phật!(3 lần)

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, chư vị Tôn thần.

Con kính lạy ngài Kim niên Đương cai Thái tuế Chí đức Tôn thần.

Con kính lạy các ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa Tôn thần.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, Bản gia Táo quân cùng tất cả các vị thần linh cai quản trong xứ này.

Con kính lạy chư gia Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, tiên linh nội ngoại họ …

Hôm nay là ngày … tháng Chạp năm Bính Ngọ.

Tín chủ (chúng) con là: …

Ngụ tại: …

Trước án kính cẩn thưa trình: đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới.

Chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh thịnh soạn, sửa lễ tất niên, dâng cúng Thiên địa Tôn thần, phụng hiến tổ tiên, truy niệm chư linh.

Theo như thường lệ tuế trừ cáo tế, cúi xin chư vị Tôn thần, liệt vị gia tiên, bản xứ tiền hậu chư vị hương linh giáng lâm án tọa, phủ thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho toàn gia lớn bé, trẻ già bình an thịnh vượng, luôn luôn mạnh khỏe, mọi sự bình an, vạn sự tốt lành, gia đình hòa thuận.

Thành tâm bái thỉnh, cúi xin chư vị Tôn thần và gia tiên nội ngoại chứng giám, phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật!(3 lần)

Chỗ có dấu “…” là phần bạn tự điền; bấm “Điền sẵn” để điền họ tên, nơi ở và ngày âm lịch.

Văn khấn giao thừa ngoài trời

Khấn trước mâm lễ ngoài trời. Bản in để trống tên năm và danh hiệu các vị; trang đã điền theo năm cũ, năm mới.

Nam mô A Di Đà Phật!(3 lần)

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, chư vị Tôn thần.

Con kính lạy các ngài cựu niên: Tần Vương Hành khiển, Thiên Mao Hành binh chi thần, Ngọc Tào Phán quan.

Con kính lạy các ngài tân niên: Tống Vương Hành khiển, Ngũ Đạo Hành binh chi thần, Lâm Tào Phán quan.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Táo quân, chư vị Tôn thần.

Nay là phút giao thừa năm Bính Ngọ sang năm Đinh Mùi.

Chúng con là: …, sinh năm: …, hành canh: … tuổi, cư ngụ tại: …

Nhân phút thiêng liêng giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khai thái, vạn tượng canh tân.

Nay ngài Thái tuế Tôn thần trên vâng lệnh Ngọc Hoàng Thượng đế, giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh, tảo trừ yêu nghiệt. Quan cũ về triều cửa khuyết, lưu phúc lưu ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc.

Nhân buổi tân xuân, tín chủ chúng con thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, dâng hiến Tôn thần, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.

Chúng con kính mời: ngài Cựu niên Đương cai Thái tuế, ngài Tân niên Đương cai Thái tuế Chí đức Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Hỷ thần, Phúc đức Chính thần, các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, chư vị Bản gia Táo quân và chư vị thần linh cai quản trong xứ này, cúi xin giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật.

Nguyện cho tín chủ minh niên khang thái, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng, bách sự hanh thông.

Chúng con kính cẩn tiến dâng lễ vật, thành tâm cầu nguyện. Cúi xin chín phương Trời, mười phương chư Phật cùng chư vị Tôn thần chứng giám, phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật!(3 lần)

Chỗ có dấu “…” là phần bạn tự điền; bấm “Điền sẵn” để điền họ tên và nơi ở.

Văn khấn giao thừa trong nhà

Khấn trước ban thờ gia tiên, sau khi xong lễ ngoài trời.

Nam mô A Di Đà Phật!(3 lần)

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, Long mạch, Táo quân, chư vị Tôn thần.

Con kính lạy các cụ tổ tiên nội ngoại, chư vị tiên linh.

Nay phút giao thừa năm Bính Ngọ sang năm Đinh Mùi.

Chúng con là: …, sinh năm: …, hành canh: … tuổi, ngụ tại: …

Phút giao thừa vừa điểm, nay theo vận luật, tống cựu nghênh tân, giờ Tý đầu xuân, đón mừng Nguyên đán, tín chủ chúng con thành tâm tu biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, dâng hiến Tôn thần, tiến cúng tổ tiên, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.

Chúng con kính mời: ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Hỷ thần, Phúc đức Chính thần, các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, các ngài Bản gia Táo phủ Thần quân và chư vị thần linh cai quản trong xứ này. Cúi xin giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật.

Con lại kính mời các cụ tiên linh, Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, bá thúc đệ huynh, cô di tỷ muội, nội ngoại gia tộc, chư vị hương linh, cúi xin giáng phó linh sàng, thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ lại kính mời các vị vong linh tiền chủ, hậu chủ, y thảo phụ mộc ở trong đất này, nhân tiết giao thừa giáng lâm trước án, chiêm ngưỡng tân xuân, thụ hưởng lễ vật.

Nguyện cho tín chủ minh niên khang thái, vạn sự cát tường, bốn mùa được bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng.

Tâm thành cầu nguyện, lễ bạc tiến dâng, cúi xin chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật!(3 lần)

Chỗ có dấu “…” là phần bạn tự điền; bấm “Điền sẵn” để điền họ tên và nơi ở.

Thắp hương online

Lưu ý khi cúng

  • Danh hiệu Hành khiển, Hành binh, Phán quan đổi theo địa chi của năm, mười hai năm lặp lại một vòng. Tên các vị có vài cách ghi khác nhau giữa các bản in; trang dùng cách ghi phổ biến nhất.
  • Một số bản in có thêm vài câu niệm Phật ở đầu bài giao thừa; mỗi nhà giữ theo nếp của mình.
  • Câu “tam dương khai thái” (ba dương mở vận hanh thông, ý chúc năm mới thuận lợi) có bản in chép thành “tam dương khang thái”; trang theo cách ghi của thành ngữ gốc, như bản của VnExpress.
  • Mâm ngoài trời cần đặt chắc chắn; nến, hương để xa rèm, đồ dễ cháy, có người trông đến khi hương tàn. Hóa vàng ở chỗ thoáng, an toàn.
  • Mâm lễ không cần cầu kỳ; tất niên trước hết là dịp cả nhà sum họp.

Hỏi đáp

Văn khấn giao thừa ngoài trời khấn những vị nào?
Bài khấn lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, các vị Hành khiển, Hành binh, Phán quan của năm cũ và năm mới, rồi mời Thái tuế, Thành hoàng, Thổ địa, Táo quân và các vị thần linh trong xứ về thụ lễ.
Quan Hành khiển năm nay là ai?
Mỗi năm một vị theo địa chi, ví dụ năm Ngọ là Tần Vương Hành khiển, năm Mùi là Tống Vương Hành khiển. Bài khấn giao thừa ngoài trời ở trên đã điền sẵn danh hiệu các vị của năm cũ và năm mới.
Năm không có ngày 30 Tết thì cúng tất niên, giao thừa thế nào?
Tháng Chạp thiếu thì ngày 29 là ngày cuối năm: cúng tất niên ngày 29 và cúng giao thừa đêm 29, rạng sáng mùng 1 Tết.

Nguồn tham khảo

Bài khấn tổng hợp theo văn khấn cổ truyền, để tham khảo; lòng thành là chính.