Thần Linhthanlinh.net

Tín ngưỡng Việt · Văn khấn theo dịp

Tảo mộ tiết Thanh minh

Ngày tảo mộ quy ra dương lịch

Tiết Thanh minh, từ ngày 29 tháng Hai đến ngày 13 tháng Ba năm Đinh Mùi
Thứ hai, 5/4/2027
đến thứ hai, 19/4/2027
Tiết Thanh minh, từ mùng 10 đến ngày 24 tháng Ba năm Mậu Thân
Thứ ba, 4/4/2028
đến thứ ba, 18/4/2028

Tiết Thanh minh bắt đầu khi mặt trời tới kinh độ 15°, dài khoảng 15 ngày, tới trước tiết Cốc vũ. Có thể tảo mộ vào một ngày bất kỳ trong khoảng này.

Lịch âm cả năm, mùng 1, rằm và ngày vía

Thanh minh là một trong 24 tiết khí trong năm; tên gọi có nghĩa là trong sạch, sáng sủa, lúc trời đã qua cái lạnh ẩm của mùa xuân mà chưa vào nắng gắt đầu hè. Trong tiết này, con cháu ra thăm mộ ông bà, tổ tiên: phát cỏ, đắp thêm đất, sửa chỗ sụt lở, quét dọn rồi thắp hương, gọi là tảo mộ.

Theo nếp xưa, ra mộ phải xin phép thần linh, thổ thần nơi đặt mộ trước khi dọn dẹp, rồi mới khấn mời gia tiên; về nhà lại thắp hương ban thờ gia tiên. Trang có đủ ba bài khấn cho ba bước ấy, theo các bản văn khấn cổ truyền được báo chí đăng lại, đối chiếu với nhau. Bài khấn chỉ để tham khảo, lòng thành là chính.

Tảo mộ ngày nào, giờ nào

Tiết Thanh minh bắt đầu khoảng ngày 4 hoặc 5 tháng 4 dương lịch (ngày đầu tiết gọi là Tết Thanh minh) và kéo dài khoảng 15 ngày. Vì tính theo tiết khí nên ngày âm lịch mỗi năm một khác, thường rơi vào tháng Hai hoặc tháng Ba âm lịch.

Không cần đi đúng ngày đầu tiết. Theo chuyên gia văn hóa Phạm Đình Hải, gia đình có thể tảo mộ vào bất kỳ ngày nào trong khoảng 15 ngày ấy, không nhất thiết xem ngày lành hay giờ hoàng đạo; quan trọng là con cháu tề tựu đông đủ. Nhiều nhà đi buổi sáng cho mát.

Trình tự thường gặp: thắp hương, khấn xin phép thần linh nơi mộ; dọn dẹp, sửa sang mộ; bày lễ, thắp hương lên từng ngôi mộ và khấn gia tiên; chờ hương cháy khoảng hai phần ba thì lễ tạ, hóa vàng (nếu dùng), mang lộc về nhà thắp hương ban thờ gia tiên.

Tết Hàn thực (mùng 3 tháng 3 âm lịch, cúng bánh trôi, bánh chay) là dịp khác; có năm Hàn thực rơi sát, có năm trùng ngày Thanh minh.

Sắm lễ gồm những gì

Lễ ngoài mộ

  • Hương, nến, hoa tươi
  • Quả chín, trầu cau, trà, rượu, nước sạch
  • Lễ chay: xôi, chè, oản, bánh trái; lễ mặn thêm gà luộc, giò (tùy nhà)
  • Vàng mã: ít, tượng trưng, hoặc không dùng
  • Mộ nào cũng thắp hương; lễ vật có thể bày chung

Đồ dọn mộ

  • Liềm hoặc kéo cắt cỏ, cuốc hay xẻng nhỏ để đắp đất
  • Chổi, khăn lau bia mộ, nước sạch
  • Thùng hoặc khay kim loại để hóa vàng, bật lửa
  • Túi đựng rác mang về

Lễ ở nhà

  • Mâm cơm: xôi, gà luộc, giò, canh măng, miến, món xào…
  • Hoặc chỉ hương hoa, quả tươi, trà, bánh kẹo
  • Nhà ăn chay dâng mâm chay

Văn khấn

  1. Văn khấn thần linh, thổ thần nơi mộ (lễ âm phần)
  2. Văn khấn gia tiên ngoài mộ (lễ vong linh)
  3. Văn khấn gia tiên tại nhà ngày Thanh minh

Văn khấn thần linh, thổ thần nơi mộ (lễ âm phần)

Khấn đầu tiên, trước khi dọn dẹp, sửa mộ, để xin phép thần linh nơi đặt mộ. Chỗ “ngôi mộ của …” đọc vai người dưới mộ so với người khấn (cha, ông, cụ…). Chỉ phát cỏ, quét dọn thì có thể đọc “nay xin được tảo mộ, sửa sang” thay cho “nay muốn sửa sang xây đắp”.

Nam mô A Di Đà Phật!(3 lần)

Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, chư vị Tôn thần.

Con kính lạy các ngài Thần linh bản xứ cai quản trong khu vực này.

Hôm nay là ngày … tháng … năm …

Tín chủ (chúng) con là: …

Ngụ tại: …

Nhân tiết Thanh minh, tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương kính dâng trước án, kính mời chư vị Tôn thần lai lâm chiếu giám.

Gia đình chúng con có ngôi mộ của …, an táng tại xứ này, nay muốn sửa sang xây đắp.

Vì vậy, chúng con xin kính cáo các đấng Thần linh, Thổ công, Thổ phủ, Long mạch, Tiền Chu tước, Hậu Huyền vũ, Tả Thanh long, Hữu Bạch hổ và chư vị Tôn thần cai quản trong khu vực này.

Chúng con kính mời các vị chư thần về đây chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, độ cho vong linh được an nhàn yên ổn, siêu thoát.

Cúi xin các vị phù hộ độ trì cho tín chủ chúng con toàn gia mạnh khỏe an bình, bốn mùa không tật ách, tám tiết hưởng thái bình.

Nam mô A Di Đà Phật!(3 lần)

Chỗ có dấu “…” là phần bạn tự điền; bấm “Điền sẵn” để điền họ tên, nơi ở và ngày âm lịch.

Văn khấn gia tiên ngoài mộ (lễ vong linh)

Khấn trước từng ngôi mộ sau khi đã dọn dẹp, bày lễ và thắp hương. Chỗ “hương linh …” đọc Hiển khảo, Hiển tỷ (cha, mẹ) hoặc Tổ khảo, Tổ tỷ (ông, bà) kèm tên người mất; các chỗ “…” sau đó đọc lại tên ấy.

Nam mô A Di Đà Phật!(3 lần)

Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

Con kính lạy hương linh …

Hôm nay là ngày … tháng … năm …, nhân tiết Thanh minh.

Tín chủ (chúng) con là: …

Ngụ tại: …

Chúng con và toàn thể gia đình con cháu, nhờ công ơn võng cực, nền đức cao dày, gây dựng cơ nghiệp của …, chạnh lòng nghĩ đến âm phần ở nơi hoang vắng, tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương kính dâng trước mộ, kính mời chân linh … lai lâm hiến hưởng.

Chúng con xin phép được sửa sang phần mộ, bồi sa, bồi thổ cho được dày bền, tu sửa minh đường hậu thủy cho thêm vững chắc.

Nhờ ơn Phật thánh phù trì, đội đức trời che đất chở, cảm niệm thần linh phù độ, khiến cho được chữ bình an, âm siêu dương thái.

Con cháu chúng con xin vì chân linh … phát nguyện tích đức tu nhân, làm duyên, làm phúc, giúp đỡ cô nhi quả phụ, tế bần cứu nạn, hiếu thuận tông nhân để lấy phúc này hướng về tiên tổ.

Cúi xin linh thiêng chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì con cháu, qua lại soi xét cửa nhà. Che tai cứu nạn, ban tài tiếp lộc, điều lành mang đến, điều dữ xua đi.

Độ cho gia đạo hưng long, quế hòe tươi tốt, cháu con vui hưởng lộc trời, già trẻ nhờ ơn Phật thánh.

Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật!(3 lần)

Chỗ có dấu “…” là phần bạn tự điền; bấm “Điền sẵn” để điền họ tên, nơi ở và ngày âm lịch.

Văn khấn gia tiên tại nhà ngày Thanh minh

Khấn trước ban thờ gia tiên khi tảo mộ về, hoặc khi không ra mộ được mà chỉ cúng ở nhà. Chỗ “họ …” đọc họ của gia đình.

Nam mô A Di Đà Phật!(3 lần)

Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

Con lạy gia tiên tiền tổ, họ hàng nội ngoại hai bên gia tộc họ …

Con lạy bà Tổ cô, ông Mãnh, ông bà, cô bé Đỏ, cậu bé Đỏ tại gia.

Hôm nay là ngày … tháng … năm …

Tín chủ (chúng) con là: …, giữ việc phụng thờ, cùng toàn gia trước bàn thờ gia tiên cúi đầu bái lễ.

Ngụ tại: …

Kính mời Thổ công, Táo quân đồng lai cách cảm.

Kính dâng lễ bạc: trầu rượu, trà nước, vàng hương, hoa quả cùng phẩm vật lòng thành nhân dịp tiết Thanh minh, kính mời hương hồn nội ngoại tổ tiên, kỵ, cụ, ông bà, cha mẹ, cô dì chú bác, anh chị em chứng giám và hưởng lễ.

Con thành tâm thành kính cúi xin gia tiên tiền tổ, bà Tổ cô, ông Mãnh, ông bà phù hộ độ trì, đề tâm xếp nếp, vuốt ve che chở cho đại gia đình con bình an, thịnh vượng, ba tháng mùa hè, chín tháng mùa đông đều mát mẻ, tốt tươi.

Điều lành mang lại, điều dữ mang đi, cho công việc của gia đình con đều thuận buồm xuôi gió, gặp nhiều may mắn.

Chúng con kính dâng lễ bạc tâm thành, cúi xin gia tiên chứng minh, chứng giám cho lòng thành của toàn thể gia quyến.

Nam mô A Di Đà Phật!(3 lần)

Chỗ có dấu “…” là phần bạn tự điền; bấm “Điền sẵn” để điền họ tên, nơi ở và ngày âm lịch.

Lưu ý khi tảo mộ

  • Hạn chế đốt vàng mã, nếu dùng thì đốt ít, tượng trưng. Nghĩa trang, đồi núi mùa khô dễ cháy: hóa vàng trong thùng hoặc khay kim loại, xa cỏ khô, cây cối; dập tắt hẳn tàn lửa, không để hương nến cháy dở rồi bỏ về. Nghĩa trang có khu hóa vàng riêng thì hóa ở đó.
  • Gom cỏ, rác, giấy gói, hộp đựng đồ lễ bỏ đúng nơi quy định hoặc mang về; đồ cúng xong mang về thụ lộc, không để lại trên mộ. Không giẫm lên mộ, không to tiếng nơi nghĩa trang.
  • Viết bài khấn ra giấy thì đọc xong hóa cùng vàng mã (nếu dùng).
  • Bài khấn thần linh nơi mộ dùng được cả khi tảo mộ dịp khác, như cuối năm: đổi “Nhân tiết Thanh minh” thành “Nhân tiết thu”, “Nhân tiết đông” hoặc “Nhân ngày lành tháng tốt”; xây, sửa hay bốc mộ thì nói đúng việc làm.
  • Bản in bài khấn gia tiên ngoài mộ có thêm “cúng dâng Tam bảo” trong câu phát nguyện; trang lược đi để bài giữ trong không gian tín ngưỡng Việt, như các bài khác trên trang. Các bản khác nhau đôi chữ: “võng cực” có bản ghi “dưỡng dục”, “quế hòe tươi tốt” có bản ghi “quê hương tươi tốt”, “vui hưởng lộc trời” có bản ghi “vinh hưởng”, “nhờ ơn Phật thánh” có bản ghi “nhuần ơn”; chữ “hậu thủy” có bản in “hậu quỷ”.
  • Bài khấn tại nhà theo bản VTC News và Sức khỏe và Đời sống; bản in ghi “Nay con giữ việc phụng thờ tên là …, tuổi …, sinh tại xã …”, trang ghi gọn chỗ xưng tên và thêm chỗ ghi nơi ở như các bài khác. Bà Tổ cô, ông Mãnh là người trong họ mất khi còn trẻ, chưa lập gia đình; cô bé Đỏ, cậu bé Đỏ là con trẻ mất sớm.

Hỏi đáp

Tảo mộ Thanh minh cần những gì?
Lễ đơn giản: hương, nến, hoa tươi, quả chín, trà, nước sạch, có thể thêm xôi, chè hoặc gà luộc và ít vàng mã. Mang theo liềm, kéo, cuốc nhỏ, chổi, khăn lau để dọn mộ, cùng túi đựng rác mang về.
Văn khấn tảo mộ ngắn gọn thế nào?
Theo chuyên gia Phạm Đình Hải (VnExpress), ra mộ khấn xin phép thần linh trước rồi mới khấn gia tiên. Có thể khấn gọn: lạy Hoàng thiên Hậu thổ, thần linh thổ địa nơi này, xin phép dọn dẹp, tu sửa mộ của gia tiên họ …; dọn xong thắp hương, mời hương linh chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cả nhà bình an.
Tết Thanh minh có phải Tết Hàn thực không?
Không. Tết Hàn thực cố định ngày mùng 3 tháng 3 âm lịch, người Việt cúng bánh trôi, bánh chay; Thanh minh là tiết khí tính theo dương lịch, là dịp tảo mộ. Hai ngày gần nhau, có năm trùng nhau.

Nguồn tham khảo

Bài khấn tổng hợp theo văn khấn cổ truyền, để tham khảo; lòng thành là chính.